Thứ Hai, 26 tháng 8, 2019

Sự tự tin của ông Tập và cái nhìn thực thụ của Trung Quốc đối với chiến tranh thương nghiệp là như thế nào?

*Bài viết biểu hiện quan niệm của Andrew J. Nathan. Ông là tấn sĩ ngành kỹ thuật chính trị tại Đại học Columbia. Nathan là chuyên gia trong lĩnh vực chính trị, chế độ ngoại giao, nhân quyền và văn hoá chính trị TQuốc.

Khi Chủ toạ Tập Cận Bình và Tổng thống Donald Trump thi hành cuộc gặp mặt bên lề Hội nghị G20 hồi tháng trước để kiếm tìm đoạn đường đi tới thoả thuận thương mại, dường ông Tập đã mềm mỏng dính hơn so với nghi tiết ngoại giao thông thường của TQuốc, bằng bí quyết gọi ông Trump là "người bạn của tôi". 

Đương nhiên, đằng sau sự thân mật đó, ông Tập lại không có ngụ ý gì khác. Ông Trump sau đó đưa ra quyết định liệu có ưng ý lời đề xuất của TQuốc như những gì đã đưa ra hồi năm 2017 và xong xuôi chiến tranh thương nghiệp hay không, hoặc tiếp diễn để nền kinh tế Mỹ và TQuốc tiếp diễn tách rời nhau thêm nữa.

Ông Trump thích nói câu: "Chúng ta sẽ giành chiến thắng, dù bằng cách này hay bí quyết khác." Tuy nhiên, theo 2 nhà nghiên cứu về China giúp tôi kết thúc bài viết này, thì các nhà hoạch định chế độ của Bắc Kinh tin rằng ông Trump đang hiểu sai hoặc đang không nói sự thật. 

Trọng điểm mấu chốt của China

Ý kiến căn bản của China về chiến tranh thương mại không đổi mới kể từ năm 2017. Theo đề nghị của họ, Trung Quốc sẽ mua thêm các sản phẩm của Mỹ nhằm cố gắng cải thiện trạng thái thâm hụt thương mại và tái khẳng định cam kết dài lâu đối với yếu tố kiểm soát an ninh quyền sở hữu trí não. Tuy nhiên, giả dụ các công ti nước ngoài tình nguyện quyết định san sớt kín đáo thương nghiệp với những tổ chức kinh doanh TQuốc để tăng sự tiếp xúc với thị trường đại lục, thì China sẽ không khiến cho gì để can thiệp. China vẫn tiếp diễn tuân theo "quỹ đạo" của họ là mở cửa thị trường cho các nhà băng, công ty nước ngoài, nhưng sẽ không đẩy với tốc độ cao tốc độ thành lập cửa.

Chính phủ China đã giảm sút việc tuyên truyền hoạt động mạnh mẽ về Made in China 2025. Dĩ nhiên, họ vẫn không sẵn sàng tháo dỡ bỏ các công trình tìm hiểu và sản xuất là cội rễ của ý tưởnrg này. Nói tóm lại, TQuốc đã đề nghị không thay đổi cấu trúc trong mô phỏng tạo ra của họ, nhưng họ chuẩn bị trao cho ông Trump sự thành công trên danh nghĩa để ông có thể tận dụng trong chiến dịch tái tranh cử năm 2020.

Khi bắt đầu hội đàm, phía TQuốc tin rằng ông Trump có kĩ năng sẽ ưng ý lời đề xuất của họ, theo sự tư vấn của những anh hùng "máu mặt" như Bộ trưởng Nguồn vốn Steven Mnuchin và "ông trùm" Las Vegas Steve Wynn. Dĩ nhiên, sau đó TQuốc lưu ý đến những vị quan chức có quan điểm cứng rắn như cố vấn thương nghiệp Peter Navarro và Thây mặt Thương mại Robert Lighthizer đã thuyết phục được ông Trump. 2 người con trai này thuyết phục ông Trump rằng chỉ những đổi mới căn bản đối với nền kinh tế vĩ mô TQuốc mới có thể duy trì vị thế là nền kinh tế đứng đầu thế giới của Mỹ.

Tham gia tháng 4, các nhà thương lượng Mỹ đã đệ trình một thoả thuận dự thảo, trong đó đòi hỏi Trung Quốc xong hậu thuẫn khác biệt cho các công ty nhà nước, chuẩn y các công ty Mỹ tiếp cận thị trường Trung Quốc mà không hề chia sẻ kín đáo thương mại, thay đổi những nhân tố luật không phù hợp với yêu cầu của Mỹ và cho phép Washington xây dừng văn phòng ở Bắc Kinh để giám sát sự vâng lệnh.

Ngoài ra, phía Mỹ cũng đòi hỏi từng bước toá bỏ thuế quan khi Trung Quốc đáp ứng những luật pháp đã thoả thuận. Chính quyền ông Tập không đồng ý và cũng không làm theo phổ thông yêu cầu của Mỹ ngay từ phiên bản dự thảo. Ông Trump sau đó đã cáo buộc nước này "quay lưng" với thoả thuận.

Trong một cuộc phỏng vấn vào ngày 10/5 ít được truyền thông chú ý đến, Phó Thủ tướng Lưu Hạc thừa nhận rằng phía TQuốc đã không bằng lòng phổ quát điều khoản mà Mỹ đưa thêm. Ông cho nhân thức vấn đề đó là có lí: "Mọi thứ chưa xong xuôi trước khi thoả thuận bị đóng lại. Vì vậy, chúng tôi không đồng ý với quan niệm của Mỹ  rằng chúng tôi là bên 'thất hứa hẹn'."

China sẽ không từ thôi việc kiểm soát nền kinh tế của họ. Toàn bộ các lãnh đạo của TQuốc phải dàn xếp dưới "cái bóng" của sự bất bình đẳng, đó là những thoả thuận bị bỏ qua của China đã làm cho nước này phải ký kết với những cường quốc phương Tây trong thế kỷ 19. Phổ quát thập kỷ sản xuất nhanh lẹ không hể hàn gắn vết thương mà họ gọi là "hàng trăm năm bị hạ thấp". Bởi vậy, ông Tập sẽ chỉ ký một thoả thuận dựa trên nguyên tắc bình đẳng và "có đi có lại". 

Sự tự tín của ông Tập

Dù rằng các quan chức Mỹ tuyên bố rằng Trung Quốc là bên cần thoả thuận thương mại phổ quát hơn, thì ông Tập lại tin rằng Trung Quốc có vị thế trao đổi (ý kiến) mạnh hơn Mỹ. Thuế quan của Mỹ gây tổn hại đến nền kinh tế Trung Quốc không hiểm nguy như những gì chính quyền ông Trump kiếm được thấy. Dù quan thuế đang khiến cho các nhà bán từng cái tính phí cao hơn cho người tiêu dùng khi dùng hàng China, nhưng các nhà nhập cảng cũng không thể sắm những nguồn khác cung cấp đa dạng vật phẩm mà người Mỹ muốn tậu như Trung Quốc. Còn Trung Quốc có nhiều lựa chọn hơn như Argentina, Brazil. Hơn nữa, Ý định Vòng đai và Con đường đang thành lập ra thị trường cho hàng xuất khẩu của Trung Quốc trên khắp châu Á, châu Phi và Trung Đông.

Trung Quốc có tất cả hình thức khác ngoài thuế quan để gây tổn hại tới nền kinh tế Mỹ. Trong đó có, thắt chặt qui định kiểm toán đối với các công ty Mỹ ở China, tăng cường kiểm dịch và kiểm tra bình yên đối với hàng nhập khẩu Mỹ, đưa ra luật pháp khắt khe hơn cho các định chế nhạo nguồn vốn Mỹ hoạt động tại China. TQuốc đã hạn dè bỉu xuất khẩu đất thi thoảng tới Mỹ và lập một danh sách các công ti Mỹ được coi là "không đáng tin cẩn", dù những "hình phạt" trong này vẫn chưa được nêu rõ.

song song, Trung Quốc nới lỏng các pháp luật bỏ ra cho những công ti Anh, Pháp, Đức và Nhật Bạn dạng. Thậm chí Triều Tiên cũng là một anh hùng trong "bức ảnh" này: Hồi tháng 7, ông Tập đã có một chuyến thăm Bình Nhưỡng. Đây là một động thái nhắc nhở Mỹ rằng Trung Quốc có thể cung cấp hoặc gây tổn tại đến Mỹ không chỉ về mặt kinh tế mà còn mặt kế hoạch.

Bắc Kinh tin rằng cách thức dân chủ làm cho Mỹ "mỏng mảnh" hơn đôi khi đối mặt với những tác động về chính trị của chiến tranh thương nghiệp so với China. Người công lao Mỹ sẽ chịu tác động nặng nài nỉ do thuế quan - nơi màng lưới an sinh thị trấn hội thực hiện rất ít động thái để giảm sút thiệt hại, hơn là TQuốc - nơi có nền kinh tế do nhà nước điều hành có thể tạo việc làm cho lực lượng người thất nghiệp.

Những bang nông nghiệp và đóng hộp nhập vai trò rất cần thiết đối với sự thành công của ông Trump ở nhiệm kỳ đến, khi mà ông Tập lại chẳng phải bận lòng về điều đó. Như Trung Quốc liệt kê, 2 năm chịu sức ép trong khoảng Mỹ và 11 vòng hội đàm đã không thể thay đổi trọng tâm chủ chốt của họ. Vì vậy, ông Tập có thể đưa ra lời đề nghị ít hào phóng với ông Trump so với những gì ông nói 2 năm trước. 

Sự chia rẽ giữa Mỹ và China 

Bất chấp sự bình chọn yếu kém của họ về Mỹ, nhưng người China không cố định trông đợi ông Trump sẽ ưng ý lời đề nghị của họ. Ông cam kết có thể khiến tương tự và tuyên bố sự thành công. Tuy nhiên, ông ấy có thể sẽ cảm thấy bị dồn vào góc tường bởi vị thế thương lượng cứng rắng của mình. Bắc Kinh cũng nhân thức rằng ông Trump phải đương đầu với sức ép từ sự tranh chấp giữa những cố vấn và anh hùng mà ông có thể nghe theo bất cứ lúc nào thì lại khó khăn để dự báo. TQuốc nghĩ là ông Navarro và có thể là Lighthizer coi sự chia rẽ về kinh tế không hề là không may, mà chính là chỉ tiêu của chiến tranh thương mại.

Về phần mình, Trung Quốc không có được ích lợi, mà thậm chí là hứng chịu sự bất lợi trong trạng thái chia rẽ. Huawei và những "gã kếch xù" công nghệ khác của China phụ thuộc vào các nhà đóng hộp Mỹ để nhập khẩu chip chất lượng cao và các thành phần khác cho 5G. Tiêu biểu là sự trừng trị của Mỹ với Huawei, họ đã phải tuyên bố rằng công ti đang ở trong thời điểm "sống còn".

Cũng như những người có quan điểm cứng rắn trong chính quyền, ông Tập có một cái nhìn xa về chiến tranh thương mại. Những trang tin ở China cho nhân thức ông nói rằng khi TQuốc trỗi dậy, họ phải mất tới 30 năm nhẫn nhịn sự "chặn đứng và khiêu khích" của Mỹ và đến năm 2049 thì TQuốc sẽ vượt qua Mỹ cả về sức mạnh kinh tế lẫn quân sự.

Để làm được chỉ tiêu đó, TQuốc trong khoảng lâu đã cố gắng đa dạng hoá thị trường, nguồn năng lượng, nguyên liệu thô và tiêu chí đầu tư, khi họ hoạt động theo hướng tự cung tự cấp trong công nghiệp và đóng gói tiên tiến. Xảy ra chiến tranh thương nghiệp hay không, có phải chịu sự chia rẽ hay không, thì Trung Quốc vẫn đang trên con đường đi tới sự độc lập về kinh tế, tách rời khỏi Mỹ.

Hương Giang

Theo Trí thức trẻ/Foreign Affairs


Xem thêm: dat xanh

0 nhận xét:

Đăng nhận xét