Follow on FaceBook

Thứ Bảy, 20 tháng 7, 2019

Thảm cảnh tuyến phố sắt TQuốc xây ở Kenya: Lửng lơ giữa 'hư vô”

Những thanh tà vẹt mới, lấp lánh dưới ánh nắng mặt trời, khi đi qua một cây cầu trục đường sắt mới ở Kenya. Đây là đoạn đường ray mới nhất trong tuyến con đường sắt tham vọng mà China xây trong khoảng bờ biển đến tận Uganda. Dĩ nhiên, nó không chạy thẳng tới biên thuỳ. Thay tham gia đó, trục đường sắt bỗng ngột kết thúc gần một ngôi làng hẻo lánh, phương pháp thủ đô Nairobia, Kenya chừng mực hơn 100 km vè phía tây. Tuyến tuyến đường này chẳng thể dùng và không nhân thức đến bao giờ mới có thể dùng được.

Công trình xây dựng cơ sở vật chất hạ tầng đình đám, từng là ngọn cờ đầu trong trắng kiến Vành đai Con đường của China, đột nhiên ngột bị dừng lại hồi đầu năm khi Bắc Kinh rút 4,9 tỷ USD tài trợ, số tiền cần thiết nhằm bảo đảm nhà cửa được xong xuôi.

Động thái đột ngột của Bắc Kinh khiến cho Kenya và Uganda trở thay không kịp. Hai tổ quốc này có thể buộc phải khôi phục lại chuỗi hệ thống con đường sắt cũ có trong khoảng thời thực dân địa trong cố gắng cấu kết và thúc đẩy thương mại khu vực.

Thảm cảnh đường sắt Trung Quốc xây ở Kenya: Lơ lửng giữa hư vô - Ảnh 1.

Trục đường sắt tới "hư không" ở Kenya. (Màu đen: hoàn thành, màu quà: Kế hoạch)

Lý do TQuốc chợt ngột dừng cấp vốn có thể nằm ở tính khả thi của công trình. Truyền thông Trung Quốc liên tục đề cập dự án xây đắp con đường sắt nối Mombasa-Nairobi như là ngọn cờ đầu trong Ý định Vòng đai Đoạn đường của Chủ toạ Tập Cận Bình. Đương nhiên, trước những lọ ngại quả bom nợ mà dự án này mang tới các nước có điều kiện kinh tế eo hẹp, vào tháng 4, Chủ toạ Tập Cận Bình báo hiệu Bắc Kinh sẽ kiểm soát và giám sát nghiêm ngặt hơn các công trình.

Những động thái từ Bắc Kinh đã mở màn gây ảnh hưởng. Hệ thống tuyến đường sắt và trục đường bộ của China ở Kazakhstan đang bị đình trệ sau sự sụp đổ của một nhà băng địa phương có can dự đến các quỹ China. Tại Zimbabwe, một dự án điện mặt trời lớn tưởng đã sụp đổ sau khi Nhà băng Xuất Nhập khẩu TQuốc xong xuôi cấp vốn do các khoản nợ còn sinh tồn của chính phủ. Kenya có thể là giang sơn tiếp theo bị ảnh hưởng.

Piers Dawson, chuyên gia bản vấn đầu tư tại Africa Matters Ltd. có trụ sở ở London, cho nhân thức: "Người TQuốc đang ứng dụng một phương pháp tiếp cận cẩn trọng hơn đối với các số tiền phải thanh toán ở châu Phi. Những ồn ã xung quanh tính bền vững và tiềm năng của chúng chính là lý do".

Thảm cảnh đường sắt Trung Quốc xây ở Kenya: Lơ lửng giữa hư vô - Ảnh 2.

Trung Quốc hiện là nhà tài trợ lớn nhất cho các công trình hạ tầng cơ sở ở châu Phi. Theo Deloitte, Trung Quốc cấp vốn cho 1/5 các công trình và xây đắp 1/3 trong số đó. Ngân hàng Sản xuất châu Phi ước lượng nhu cầu cho phát triển cơ sở vật chất ở đất liền này là 130 đến 170 tỷ USD mỗi năm, các chính phủ sẵn sàng kiếm được các khoảng vay của China.

Đương nhiên, vay nợ quá rộng rãi là một quả bom nổ lờ lững. Tháng 3/2018, Trọng tâm Tạo ra Toàn cầu cảnh báo Kenya là một trong 3 nước châu Phi có nguy cơ ngập lụt trong nợ do tham gia Vành đai và Con đường. Hai đất nước khác là Bạn nào Cập và Ethiopia.

Jacques Nel, chuyên gia kinh tế tại NKC African Economics, nhận định: "China có những trắc trở riêng mà họ phải đối phó, bao gồm cả việc thế giới nghĩ là Bắc Kinh đang gài bẫy đa dạng đối tác làm ăn nhập cuộc Vành đai và Đoạn đường phê chuẩn việc nhấm chìm họ trong nợ. Chính vì vậy, China hiện tại đã "thêm chuỗi hệ thống hãm" vào các ý tưởnrg mở rộng của chính mình hay ít ra là dồn vào một chỗ hơn tham gia khẳ năng tồn tại của các dự án trước những mối lo ngại về nợ".

Trở lại với câu chuyện ở Kenya, người ấy tuyến tuyến phố sắt thông liền Kenya-Uganda đã đi tham gia hoạt động. 470 km đường sắt nối giữa thị trấn Hoa Phượng đỏ Mombasa với thủ đô Nairobi đang được khai thác nhưng chưa thể sinh lời. Bắc Kinh chùn bước trong việc mở rộng tài trợ vốn cho dự án sang Uganda trong bối cảnh lo lắng chúng không thể sống sót.

Thảm cảnh đường sắt Trung Quốc xây ở Kenya: Lơ lửng giữa hư vô - Ảnh 3.

Kenya và tổ quốc không có biển Uganda đã phối thích hợp để xây dựng tuyến đường sắt mới nhằm giảm chi tiêu chuyển vận cũng như thời điểm cần thiết để đưa hàng hóa từ bờ biển vào mỗi tổ quốc và đi sâu hơn vào khu vực trong nước phía đông và trọng điểm châu Phi.

Tất nhiên, việc nhận thấy China không cho mượn thêm tiền khiến Tổng thống Kenya Uhuru Kenyatta phải câu kết tuyến đường sắt mới với chuỗi hệ thống trục đường ray khổ hẹp hơn 90 tuổi của tổ quốc. Uganda cũng đã tu sửa lại hệ thống con đường ray từ thời thuộc địa của bản thân.

Dẫu vậy, tu bổ cũng vấn có tức là gánh thêm nợ trong thời gian Quỹ Tiền tệ Thế giới (IMF) hối thúc hạn nhạo báng chi tiêu. Trung Quốc hiện đang là nhà cho vay lớn nhất của Kenya với khoản mượn tương đương 22% tổng số nợ nước ngoài của giang sơn.

Tình hình bây giờ không có gì tốt cho di sản của Tổng thống Kenyatta. Việc xây dựng tuyến phố sắt, khoản đầu tư lớn nhất của Kenya kể trong khoảng khi giành quyền tự trị hơn 5 thập kỷ trước, có thể nhấn chìm chính quyền Kenyatta tham gia tai tiếng. Ngay cả việc nối hệ thống các con phố sắt mới với chuỗi hệ thống con đường sắt cũ, Chính quyền Kenyatta vẫn đang phải tìm kiếm chủ đầu tư.

Bên cạnh đó, Uganda sẽ cần 205 triệu USD để khôi phục lại các đường ray cũ. Họ hiện chưa xác định được nguồn tiền này sẽ lấy ở đâu.

Thảm cảnh đường sắt Trung Quốc xây ở Kenya: Lơ lửng giữa hư vô - Ảnh 4.

Quay về năm 2013, khi Kenyatta đòi hỏi Bắc Kinh tài trợ cho chuyến các con phố sắt, điều kiện độc nhất mà China đưa ra là nhà thầu của họ sẽ thực hiện dự án. Thu nhập từ đường sắt chính là khoản tài chính để trả cho khoản mượn. Tất nhiên, các nhà phê bình nghĩ là chi tiêu quá cao khiến cho các công trình này còn lâu mới có thể thu hồi vốn.

TQuốc đang siết chặt hơn việc phê phê chuẩn các khoản mượn, trong đó đưa ra những quy tắc rõ ràng với tổ chức nhà nước và các tổ chức kinh doanh xây dựng để chống tham nhũng trong khoảng các khoản vay. TQuốc ủng hộ dự án đường sắt Kenya nhưng đòi hỏi một kế hoạch vốn đầu tư có lí và vững bền.

Việc Trung Quốc đòi hỏi các công trình chất lượng vao và nghiên cứu tính khả thi kỹ lưỡng lớn làm cho việc phê thông qua các dự án chậm lại. Dĩ nhiên, nguồn thuần thục tin cho biết điều này không có tức là các dự án bị hủy. Các đối tác can hệ ở Trung Quốc và ngân hàng đang cân nhắc chọn lựa nguồn vốn cho các dự án này.

Linh Anh

Theo Trí thức trẻ/Bloomberg


Tham khảo thêm: dat xanh

0 nhận xét:

Đăng nhận xét