Thứ Ba, 25 tháng 6, 2019

Mổ xẻ đòn trừng trị ông Trump vừa giáng xuống Iran

Tổng thống Donald Trump vừa tung thêm các lệnh cấm vận mới nhằm tham gia Iran, nhưng giới chuyên gia cảnh báo chúng sẽ không giúp Mỹ làm được mục đích, mà còn làm tăng nguy cơ xung chợt vũ trang.

Trừng trị mới được đưa ra chỉ ít ngày sau khi ông Trump tham gia phút chót quyết định hủy chiến dịch quân sự chống lại nước Cộng hòa Hồi giáo can dự vụ Tehran bắn hạ máy bay do thám không người lái của Mỹ, và chưa đầy một tuần sau khi nhì tàu chở dầu bị tiến công ở Vịnh Oman mà Washington quy kết Iran là thủ phạm.

Mổ xẻ đòn trừng phạt ông Trump vừa giáng xuống Iran
Tổng thống Trump giơ sắc lệnh áp đặt cấm vận mới lên Iran tại Phòng Bầu dục thuộc Nhà Trắng ngày 24/6. (Ảnh: Reuters)

Cấm vận lần này của chính quyền ông Trump nhằm cả vào lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei. "Hành động ngày hôm nay là tiếp theo của một chuỗi những cư xử hung hăng của chính quyền Iran trong những tuần gần đây, trong đó có vụ bắn hạ máy bay không người lái Mỹ", ông Trump tuyên bố từ Phòng Bầu dục ngày 24/6.

Nhà chỉ huy Mỹ khẳng định mục tiêu cơ bản là chặn đứng Iran không giải quyết được vũ khí hạt nhân và chấm dứt các hành động của nước này ở Trung Đông. Dĩ nhiên, một vài chuyên gia đang đặt thành vấn đề tính logic ý tưởnrg toàn bộ của ông Trump.

Cấm vận chỉ là "võ mồm"

"Các đòn trừng phạt mới nhất chỉ là võ mồm; chúng không làm thay đổi các tính toán kinh tế với chính quyền Iran", báo Business Insider dẫn lời Ian Bremmer, nhà sáng lập và là Chủ toạ Nhóm Á – Âu.

Theo ông Bremmer, cách tiếp cận của Tổng thống Trump không phải là về sự thay đổi chế độ mà là buộc người Iran phải "tới bàn thương lượng". Nhưng để ý tưởnrg này phát huy hiệu quả, Ngoại trưởng Mike Pompeo phải xây đắp chiến thắng một liên kết vượt ra ngoài Israel và các quốc gia Vùng Vịnh. Và, ông phải tậu phương pháp tận dụng "sự liên minh giữa sức ép Mỹ với hành xử của Iran" thì mới làm được tiêu chí và đưa "các bè bạn trở lại hợp tác".

Nếu như chính quyền ông Trump xây dựng thắng lợi một liên quân "đa phương" thì khi đó "đa dạng khả năng người Iran sẽ bắt buộc nhượng bộ", theo ông Bremmer.

"Chiến lược này có thể hiệu quả. Nhưng rủi ro cao là nó có thể dẫn tới một sự leo thang gây xung bỗng quân sự", vị Chủ toạ Lực lượng Á – Âu đánh giá và bình luận thêm rằng, "ông Trump đang cố gắng tránh viễn ảnh này nhưng tương tự không có tức thị nó sẽ không xảy ra".

Trên Twitter, Aaron David Miller, một học giả nổi tiếng tại Trọng điểm Wilson và từng là cố vấn cho Bộ Ngoại giao Mỹ, đặt ra thắc mắc: "Lần cuối cùng trừng trị làm cho một nước đổi mới quan niệm về các lợi ích an ninh/ chính trị mấu chốt của mình và buộc phải đầu hàng là khi nào?".

Cấm vận "không hề kế hoạch"

Trong khi đó, phổ quát cựu quan chức chính quyền Barack Obama chỉ trích lập luận của Tổng thống Mỹ đương chức rằng ông rút khỏi ký hợp đồng năm 2015 (JCPOA) là để chặn lại một nước Iran hạt nhân. Theo họ, bạn dạng thân thỏa thuận này thành lập là vì chính vấn đề đó.

Tuần trước, Iran lên tiếng sẽ bỏ một vài giới hạn được đặt ra trong JCPOA và đẩy mạnh làm giàu uranium màn chơi thấp trong khi tăng mạnh dự trữ. Trước đây, tổ chức giám sát hạt nhân Liên Phù hợp Quốc liên tục chắc chắn Tehran vẫn tuân hành JCPOA, kể cả sau khi Mỹ rút lui.

Trong số những tiếng nói phản đối ông Trump có Ned Price, cựu phát ngôn viên Hội đồng An toàn tổ quốc Mỹ thời Tổng thống Obama. Lên án phương pháp tiếp xúc của ông Trump với cuộc khủng hoảng Iran, Price nghĩ là mục đích thực sự của vài cố vấn diều hâu của Tổng thống là gây áp lực lên Tehran đến mức phải đổi mới chế độ.

"Các lệnh cấm vận chẳng hề là một chiến lược, và cũng chẳng hề là mục đích cuối cùng. Chúng là phương tiện để thúc đẩy một kế hoạch hướng đến hồi kết", Price lập luận trên Twitter ngày 24/6. "Vấn đề với cách thức tiếp xúc của chính quyền bây chừ là chỉ tiêu của phe cứng rắn muốn sự thay đổi cách thức, chứ không phải chặn lại vũ trang hạt nhân Iran. JCPOA đã khiến cho nhân tố đó".

Thời gian trừng trị: Trước hội nghị G-20

Rockford Weitz, giáo sư và là giám đốc Chương trình Nghiên cứu hàng hải Trường Fletcher thuộc Đại học Tufts, nói với Business Insider rằng các đòn cấm vận mới không gây quá bất ngờ mà đó là sự tiếp diễn của chiến dịch gây sức ép tối đa mà chính quyền ông Trump đang đeo đuổi.

"Tôi nghĩ nó sẽ tiếp tục đẩy người Iran tham gia chân tường, nơi họ giận dữ theo phương pháp cố gắng đổi mới hiện trạng", ông Weitz nói thêm.

Giáo sư Weitz cũng lưu ý đến hội nghị G20 sắp tới ở Osaka, Nhật Phiên bản, tham gia cuối 04 tuần 6 để kiếm tìm dấu hiệu về những gì có thể xảy ra tiếp theo.

"Rất hấp dẫn về thời điểm. Bằng phương pháp áp thêm trừng trị, ông Trump tự cho bản thân thêm khoảng trống để có thể lùi lại từ vòng cấm vận mới nhất mà vẫn giữ được các cấm vận trước đó nếu ông muốn nhượng bộ với đồng minh nào đó đang lo âu về dòng chảy dầu lửa".

Nói tóm lại, cấm vận có thể đem lại cho Tổng thống Mỹ đòn bẩy ngoại giao nào đó trong những tuần đến.

Một trong những tàu dầu bị tấn công ở Vịnh Oman gần đây là của Nhật Phiên bản, và Tokyo nhận gần 80% lượng dầu lửa của nước này từ Trung Đông. Mỹ quy nghĩa vụ cho Iran nhưng Tehran bác bỏ buộc tội.

Nếu như có thêm các cuộc tiến công nhằm vào tàu dầu trong khu vực, nó có thể sẽ khiến các đồng chí của Mỹ như Nhật Phiên bản sốt ruột, và càng làm cho tình hình vốn đã găng trở nên tinh vi. Vịnh Oman gắn kết với Vịnh Ba Tư qua eo biển Hormuz, một hải phận bé nhỏ hẹp nhưng cần thiết sống còn với các hoạt động vận tải dầu lửa của nhân loại. Bất kỳ một sự cách biệt hoạt động vận vận tải nào nơi đây đều có thể gây bất ổn cho các thị trường thế giới.

Trước tầm cần thiết tương tự, Tổng thống Trump cũng tỏ dấu hiệu ông không chỉ quan tâm tới điều đó mà còn kêu gọi các nước hãy tự kiểm soát an ninh tàu của bản thân mình trên "hành trình luôn gian nguy" này.

Trong khi đó, truyền thông Iran diễn tả các đòn trừng trị của ông Trump là tín hiệu "sự tuyệt vọng của Mỹ", còn Ngoại trưởng Javad Zarif lên Twitter chỉ trích các cố vấn của Tổng thống Mỹ, cho rằng "rõ ràng" họ "khinh thường ngoại giao" và "thèm khát chiến tranh".

Thanh Hảo


Có thể bạn quan tâm: mua dat

0 nhận xét:

Đăng nhận xét